Acimerupakan komponen kritikal dalam sistem mekanikal, berfungsi sebagai tulang belakang yang menyokong semua elemen penghantaran sambil menghantar tork dan momen lenturan galas. Reka bentuk aci bukan sahaja mesti menumpukan pada ciri-ciri individunya tetapi juga mempertimbangkan penyepaduannya dengan struktur keseluruhan sistem aci. Bergantung pada jenis beban yang dialami semasa gerakan dan penghantaran kuasa, aci boleh dikategorikan kepada gelendong, aci pemacu dan aci berputar. Ia juga boleh dikelaskan berdasarkan bentuk paksinya kepada aci lurus, aci eksentrik, aci engkol dan aci fleksibel.
Spindle
1. Spindle Tetap
Jenis gelendong ini hanya menanggung momen lenturan sambil kekal pegun. Strukturnya yang ringkas dan kekakuan yang baik menjadikannya sesuai untuk aplikasi seperti gandar basikal.
2. Spindle Berputar
Tidak seperti gelendong tetap, gelendong berputar juga menanggung momen lenturan semasa bergerak. Ia biasanya terdapat pada gandar roda kereta api.
Aci Pemacu
Aci pemacu direka bentuk untuk menghantar tork dan biasanya lebih panjang disebabkan oleh kelajuan putaran yang tinggi. Untuk mengelakkan getaran teruk yang disebabkan oleh daya emparan, jisim aci pemacu diagihkan secara sekata di sepanjang lilitannya. Aci pemacu moden sering menggunakan reka bentuk berongga, yang memberikan kelajuan kritikal yang lebih tinggi berbanding aci pepejal, menjadikannya lebih selamat dan lebih cekap bahan. Contohnya, aci pemacu automotif biasanya diperbuat daripada plat keluli yang tebalnya seragam, manakala kenderaan tugas berat sering menggunakan paip keluli yang lancar.
Aci Berputar
Aci berputar adalah unik kerana ia menahan kedua-dua momen lenturan dan kilasan, menjadikannya salah satu komponen paling biasa dalam peralatan mekanikal.
Aci Lurus
Aci lurus mempunyai paksi linear dan boleh dikategorikan kepada aci optik dan aci bertingkat. Aci tegak biasanya berlumpur, tetapi boleh direka bentuk untuk berongga bagi mengurangkan berat sambil mengekalkan kekakuan dan kestabilan kilasan.
1. Aci Optik
Bentuknya yang ringkas dan mudah dibuat, aci ini digunakan terutamanya untuk penghantaran.
2. Aci Bertingkat
Aci dengan keratan rentas membujur bertingkat dirujuk sebagai aci bertingkat. Reka bentuk ini memudahkan pemasangan dan kedudukan komponen, yang membawa kepada pengagihan beban yang lebih cekap. Walaupun bentuknya menyerupai rasuk dengan kekuatan seragam, ia mempunyai pelbagai titik kepekatan tegasan. Disebabkan oleh ciri-ciri ini, aci bertingkat digunakan secara meluas dalam pelbagai aplikasi penghantaran.
3. Aci sesondol
Aci sesondol merupakan komponen penting dalam enjin omboh. Dalam enjin empat lejang, aci sesondol biasanya beroperasi pada separuh kelajuan aci engkol, namun ia masih mengekalkan kelajuan putaran yang tinggi dan mesti menahan tork yang ketara. Akibatnya, reka bentuk aci sesondol meletakkan keperluan yang ketat terhadap kekuatan dan keupayaan sokongannya.
Aci sesondol biasanya diperbuat daripada besi tuang khusus, walaupun ada yang diperbuat daripada bahan tempa untuk ketahanan yang dipertingkatkan. Reka bentuk aci sesondol memainkan peranan penting dalam keseluruhan seni bina enjin.
4. Aci Spline
Aci spline dinamakan sempena penampilannya yang tersendiri, menampilkan laluan kunci membujur pada permukaannya. Laluan kunci ini membolehkan komponen berputar dipasang pada aci untuk mengekalkan putaran serentak. Selain keupayaan putaran ini, aci spline juga membolehkan pergerakan paksi, dengan beberapa reka bentuk menggabungkan mekanisme penguncian yang boleh dipercayai untuk aplikasi dalam sistem brek dan stereng.
Satu lagi varian ialah aci teleskopik, yang terdiri daripada tiub dalam dan luar. Tiub luar mempunyai gigi dalaman, manakala tiub dalam mempunyai gigi luaran, yang membolehkannya dipasang bersama dengan lancar. Reka bentuk ini bukan sahaja menghantar tork putaran tetapi juga menyediakan keupayaan untuk memanjang dan mengecut panjang, menjadikannya sesuai untuk digunakan dalam mekanisme penukaran gear transmisi.
5. Aci Gear
Apabila jarak dari bulatan dedendum gear ke bahagian bawah alur kunci adalah minimum, gear dan aci disepadukan ke dalam satu unit, yang dikenali sebagai aci gear. Komponen mekanikal ini menyokong bahagian yang berputar dan berfungsi bersama-sama dengannya untuk menghantar gerakan, tork atau momen lenturan.
6. Aci Cacing
Aci cacing biasanya dibina sebagai satu unit tunggal yang menggabungkan kedua-dua cacing dan aci.
7. Aci Berongga
Aci yang direka bentuk dengan pusat berongga dikenali sebagai aci berongga. Apabila menghantar tork, lapisan luar aci berongga mengalami tegasan ricih tertinggi, membolehkan penggunaan bahan yang lebih cekap. Dalam keadaan di mana momen lenturan aci berongga dan pepejal adalah sama, aci berongga mengurangkan berat dengan ketara tanpa menjejaskan prestasi.
Aci engkol
Aci engkol merupakan komponen penting dalam enjin, biasanya diperbuat daripada keluli struktur karbon atau besi mulur. Ia mempunyai dua bahagian utama: jurnal utama dan jurnal rod penyambung. Jurnal utama dipasang pada blok enjin, manakala jurnal rod penyambung bersambung ke hujung besar rod penyambung. Hujung kecil rod penyambung dihubungkan ke omboh dalam silinder, membentuk mekanisme engkol-gelongsor klasik.
Aci Eksentrik
Aci eksentrik ditakrifkan sebagai aci dengan paksi yang tidak sejajar dengan pusatnya. Tidak seperti aci biasa, yang terutamanya memudahkan putaran komponen, aci eksentrik mampu menghantar kedua-dua putaran dan putaran. Untuk melaraskan jarak pusat antara aci, aci eksentrik biasanya digunakan dalam mekanisme penghubung satah, seperti sistem pemacu tali pinggang-V.
Aci Fleksibel
Aci fleksibel direka bentuk terutamanya untuk menghantar tork dan gerakan. Disebabkan kekakuan lenturannya yang jauh lebih rendah berbanding kekakuan kilasannya, aci fleksibel boleh menavigasi dengan mudah mengelilingi pelbagai halangan, membolehkan penghantaran jarak jauh antara kuasa utama dan mesin yang berfungsi.
Aci ini memudahkan pemindahan gerakan antara dua paksi yang mempunyai pergerakan relatif tanpa memerlukan peranti penghantaran perantaraan tambahan, menjadikannya sesuai untuk aplikasi jarak jauh. Reka bentuknya yang ringkas dan kosnya yang rendah menyumbang kepada popularitinya dalam pelbagai sistem mekanikal. Selain itu, aci fleksibel membantu menyerap kejutan dan getaran, sekali gus meningkatkan prestasi keseluruhan.
Aplikasi biasa termasuk alat kuasa pegang tangan, sistem penghantaran tertentu dalam alat mesin, odometer dan peranti kawalan jauh.
1. Aci Fleksibel Jenis Kuasa
Aci fleksibel jenis kuasa mempunyai sambungan tetap pada hujung sambungan aci lembut, dilengkapi dengan lengan gelongsor di dalam sambungan hos. Aci ini direka bentuk terutamanya untuk penghantaran tork. Keperluan asas untuk aci fleksibel jenis kuasa ialah kekakuan kilasan yang mencukupi. Biasanya, aci ini termasuk mekanisme anti-undur untuk memastikan penghantaran searah. Lapisan luar dibina dengan dawai keluli berdiameter lebih besar, dan sesetengah reka bentuk tidak termasuk rod teras, yang meningkatkan rintangan haus dan fleksibiliti.
2. Aci Fleksibel Jenis Kawalan
Aci fleksibel jenis kawalan direka terutamanya untuk penghantaran gerakan. Tork yang dipancarkannya digunakan terutamanya untuk mengatasi tork geseran yang dihasilkan antara aci fleksibel dawai dan hos. Selain mempunyai kekakuan lenturan yang rendah, aci ini juga mesti mempunyai kekakuan kilasan yang mencukupi. Berbanding dengan aci fleksibel jenis kuasa, aci fleksibel jenis kawalan dicirikan oleh ciri-ciri strukturnya, yang termasuk kehadiran rod teras, bilangan lapisan penggulungan yang lebih tinggi, dan diameter dawai yang lebih kecil.
Struktur Aci Fleksibel
Aci fleksibel biasanya terdiri daripada beberapa komponen: aci fleksibel dawai, sambungan aci fleksibel, hos dan sambungan hos.
1. Aci Fleksibel Wayar
Aci fleksibel dawai, juga dikenali sebagai aci fleksibel, dibina daripada pelbagai lapisan dawai keluli yang dililit bersama, membentuk keratan rentas bulat. Setiap lapisan terdiri daripada beberapa helai dawai yang dililit secara serentak, memberikannya struktur yang serupa dengan spring berbilang helai. Lapisan dawai paling dalam dililit di sekeliling rod teras, dengan lapisan bersebelahan dililit dalam arah yang bertentangan. Reka bentuk ini biasanya digunakan dalam jentera pertanian.
2. Sambungan Aci Fleksibel
Sambungan aci fleksibel direka bentuk untuk menyambungkan aci output kuasa kepada komponen kerja. Terdapat dua jenis sambungan: tetap dan gelongsor. Jenis tetap biasanya digunakan untuk aci fleksibel yang lebih pendek atau dalam aplikasi di mana jejari lenturan kekal agak malar. Sebaliknya, jenis gelongsor digunakan apabila jejari lenturan berbeza-beza dengan ketara semasa operasi, membolehkan pergerakan yang lebih besar dalam hos untuk menampung perubahan panjang apabila hos membengkok.
3. Sambungan Hos dan Hos
Hos, juga dirujuk sebagai sarung pelindung, berfungsi untuk melindungi aci fleksibel wayar daripada bersentuhan dengan komponen luaran, memastikan keselamatan pengendali. Selain itu, ia boleh menyimpan pelincir dan menghalang kotoran daripada masuk. Semasa operasi, hos menyediakan sokongan, menjadikan aci fleksibel lebih mudah dikendalikan. Terutamanya, hos tidak berputar dengan aci fleksibel semasa transmisi, membolehkan operasi yang lancar dan cekap.
Memahami pelbagai jenis dan fungsi aci adalah penting bagi jurutera dan pereka bentuk untuk memastikan prestasi dan kebolehpercayaan yang optimum dalam sistem mekanikal. Dengan memilih jenis aci yang sesuai untuk aplikasi tertentu, seseorang boleh meningkatkan kecekapan dan jangka hayat jentera. Untuk maklumat lanjut tentang komponen mekanikal dan aplikasinya, nantikan kemas kini terkini kami!
Masa siaran: 15 Okt-2024
